Luật Hải quan sửa đổi: kho ngoại quan lên 24 tháng

Theo Báo Chính phủ, Quốc hội thông qua Luật Hải quan sửa đổi ngày 23/8 với 471/474 đại biểu tán thành. Văn bản mang số hiệu 11/2026/QH16, gồm 4 điều, có hiệu lực từ 1/3/2027. Ba thay đổi cần đưa vào kế hoạch chuẩn bị cho mốc này gồm: bãi bỏ kho bảo thuế, quy định thời gian lưu giữ hàng tại kho ngoại quan không quá 24 tháng, và bổ sung chủ quản nền tảng thương mại điện tử vào nhóm người khai hải quan.

Khoản 32 Điều 1 của luật mới bãi bỏ toàn bộ Điều 47 Luật Hải quan, điều dựng nên chế định kho bảo thuế: điều kiện thành lập, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh kho. Khái niệm kho bảo thuế tại khoản 9 Điều 4 Luật Hải quan 2014 cũng bị gỡ, cùng các dẫn chiếu ở Điều 7 và Điều 22. Kho bảo thuế là kho lưu giữ nguyên liệu, vật tư nhập khẩu đã thông quan nhưng chưa nộp thuế để sản xuất hàng xuất khẩu. Từ 1/3/2027, loại hình đó hết cơ sở pháp lý.

Quy mô thực tế giải thích vì sao bỏ được gọn như vậy: cả nước chỉ còn một cơ sở kho bảo thuế, đặt tại TP.HCM. Hàng còn nằm trong kho lúc luật có hiệu lực vẫn có đường lùi. Số nguyên liệu, vật tư đó tiếp tục xử lý theo Mục 5 Chương III Luật Hải quan 2014, trong 6 tháng kể từ 1/3/2027.

Điều 61 nâng trần lưu giữ tại kho ngoại quan. Hàng gửi kho ngoại quan được lưu giữ không quá 24 tháng kể từ ngày gửi vào kho; Luật Hải quan 2014 quy định 12 tháng và cho phép gia hạn một lần không quá 12 tháng nếu có lý do chính đáng. Hàng lẻ có mốc riêng: hàng đưa vào địa điểm thu gom hàng lẻ được lưu giữ không quá 180 ngày.

Hàng gửi kho ngoại quan được lưu giữ không quá 24 tháng kể từ ngày gửi vào kho; Luật Hải quan 2014 quy định 12 tháng và cho phép gia hạn một lần không quá 12 tháng nếu có lý do chính đáng.

Trần thời gian nới, địa điểm cũng nới. Kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ và địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu nay được thành lập tại khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu phi thuế quan, khu thương mại tự do, trung tâm logistics, khu công nghệ số tập trung và cụm công nghiệp. Kho lùi được về sát nhà máy thay vì bám cửa khẩu, và chặng kéo container nội địa ngắn lại theo.

Đổi lại là nghĩa vụ đặt lên chủ kho. Doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan phải thực hiện chế độ kế toán, thống kê, trang bị phương tiện và thiết bị kỹ thuật quản lý hàng hóa bằng phương thức điện tử. Hàng quá cảnh, trung chuyển và chuyển cửa khẩu đều thuộc đối tượng vận chuyển chịu sự giám sát hải quan.

Luật Hải quan 2014 không có quy định riêng nào cho giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới, cũng không đặt chủ quản nền tảng vào vai người khai hải quan. Điều 16a lấp chỗ đó. Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải làm thủ tục hải quan, chịu sự kiểm tra và giám sát hải quan.

Tổ chức và cá nhân tại Việt Nam mua bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng phải thực hiện định danh, xác thực điện tử. Chủ quản nền tảng phải kết nối với hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan trong quá trình định danh, đồng thời đứng vai người khai hải quan và gánh nghĩa vụ của người khai. Doanh nghiệp kho bãi, vận tải và đại lý logistics phải cung cấp cho cơ quan hải quan thông tin về hàng hóa giao dịch qua sàn. Ngưỡng giá trị và quy trình cụ thể được giao Chính phủ quy định chi tiết; doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hướng dẫn khi lập quy trình.

Luật kéo luôn doanh nghiệp bưu chính, doanh nghiệp chuyển phát nhanh và người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa vào cùng vòng trách nhiệm, bám Công ước Kyoto và thông lệ quốc tế.

Điều 17a đưa quản lý tuân thủ thành điều luật riêng. Cơ quan hải quan thu thập, xử lý thông tin, dựng hồ sơ tuân thủ và áp biện pháp quản lý theo mức độ tuân thủ của từng người khai. Người khai hải quan tuân thủ pháp luật được xem xét ưu tiên thực hiện thủ tục, miễn hoặc giảm mức độ kiểm tra. Nói theo ngôn ngữ phòng chứng từ: hồ sơ tuân thủ quyết định phân luồng tờ khai và tần suất bị soi.

Luật cũng chốt nguyên tắc không yêu cầu nộp lại bản giấy đối với dữ liệu đã được chia sẻ, và cơ chế một cửa không bắt nộp trùng hồ sơ. Theo Điều 29, hàng đã thông quan được khai bổ sung trong 60 ngày kể từ ngày thông quan và trước quyết định dừng đưa hàng qua khu vực giám sát, kiểm tra sau thông quan, thanh tra hoặc kiểm tra. Quy định này loại trừ nội dung liên quan đến giấy phép xuất nhập khẩu và kiểm tra chuyên ngành về chất lượng, y tế, văn hóa, kiểm dịch động thực vật, an toàn thực phẩm. Khai bổ sung quá hạn hoặc theo yêu cầu của hải quan được xử lý theo pháp luật về thuế, xử lý vi phạm hành chính và quy định liên quan.

Chi tiết vận hành cần được đối chiếu với văn bản hướng dẫn. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết luật giao Chính phủ quy định chi tiết 13 nội dung và giao Bộ trưởng Bộ Tài chính 7 nội dung. Khi lập quy trình, doanh nghiệp nên rà soát nghị định, thông tư về ngưỡng giá trị hàng thương mại điện tử, quản lý tuân thủ và điều kiện kho, thay vì chỉ dựa vào các nguyên tắc trong luật.

Chịu tác động rõ nhất là nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu, đúng loại hàng kho bảo thuế sinh ra để chứa. Vì cơ sở duy nhất còn hoạt động nằm ở TP.HCM, số doanh nghiệp phải chuyển loại hình rất nhỏ, và họ có 6 tháng kể từ 1/3/2027 để giải phóng hàng theo luật cũ.

Hàng lẻ đi consol nhận một trần mới, 180 ngày tại địa điểm thu gom hàng lẻ. Với lô gom nhiều chủ, chờ đủ container hoặc chờ chứng từ đầu nước ngoài, đó là mốc phải đưa vào lịch gom. Với hàng phân phối khu vực qua kho ngoại quan, doanh nghiệp có thể cân nhắc mốc 24 tháng khi lập kế hoạch tồn kho theo mùa vụ và tái xuất. Cần phân biệt với luật cũ: thời hạn 12 tháng có thể được gia hạn một lần không quá 12 tháng nếu có lý do chính đáng.

Hàng bán lẻ xuyên biên giới qua sàn đổi chủ thể khai. Người mua và người bán tại Việt Nam phải định danh, xác thực điện tử; sàn đứng tên khai; kho bãi, vận tải và đại lý logistics nộp dữ liệu lô hàng cho hải quan. Luật Hải quan 2014 không có quy định riêng cho mảng này, nên tới 1/3/2027, chuỗi bán lẻ xuyên biên giới lần đầu có khung khai báo của riêng nó.

Chủ thương hiệu và hàng dễ bị làm giả có thêm một mốc đáng nhớ. Với hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ, chậm nhất 2 giờ làm việc kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ đề nghị, thủ trưởng cơ quan hải quan nơi làm thủ tục phải quyết định tạm dừng hoặc từ chối tạm dừng. Hai giờ là thời gian cơ quan hải quan phản hồi, nên bộ hồ sơ đề nghị phải nằm sẵn trước khi tàu cập, không dựng lúc phát hiện lô nghi vấn.

• Đang dùng kho bảo thuế: lên phương án chuyển loại hình và tính lượng nguyên liệu tồn phải giải phóng trong 6 tháng kể từ 1/3/2027.
• Hàng nằm kho ngoại quan lâu: rà hợp đồng thuê kho theo trần 24 tháng, đưa mốc mới vào kế hoạch tồn kho khu vực.
• Hàng lẻ đi consol: đặt trần 180 ngày tại địa điểm thu gom hàng lẻ vào lịch gom và điều khoản với đầu gom.
• Bán qua sàn xuyên biên giới: hỏi sàn ai đứng tên người khai, chuẩn bị định danh và xác thực điện tử cho pháp nhân.
• Chủ kho, đội xe, đại lý logistics: chuẩn bị đường truyền dữ liệu lô hàng về cơ quan hải quan.
• Doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan: soát chế độ kế toán, thống kê và thiết bị quản lý hàng hóa bằng phương thức điện tử.
• Hồ sơ tuân thủ: rà soát sai sót sớm, kiểm tra điều kiện và ngoại lệ tại Điều 29 trước khi khai bổ sung; không coi 60 ngày là quyền sửa mọi nội dung.
• Chủ thương hiệu: dựng sẵn hồ sơ đề nghị tạm dừng làm thủ tục với hàng nghi giả mạo sở hữu trí tuệ.
• Theo dõi văn bản hướng dẫn: 13 nội dung giao Chính phủ, 7 nội dung giao Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Homexim làm khai báo hải quan và chứng từ cho hàng xuất nhập khẩu, gồm chọn loại hình kho và tuyến đi cho hàng phải lưu lâu. Trước mắt, gói chính sách hiệu lực trong tháng 9 mới là cái chạm tờ khai ngay, còn Luật Hải quan sửa đổi là việc của quý I năm sau. Gửi mặt hàng, loại hình kho đang dùng và thị trường đích để đối chiếu trước.