Pin lithium-ion, natri-ion đi máy bay: mức sạc 30% và mã UN phải khai đúng

Từ 1/1/2026, pin lithium-ion đóng cùng thiết bị (PI 966, Section I) chỉ được bay khi mức sạc không quá 30% dung lượng, theo VLR. Bản IATA 2026 còn cấm chở pin lỗi, và pin natri-ion đã có mã UN riêng.

Pin lithium kim loại mang mã UN 3090/3091. Pin lithium-ion mang mã UN 3480/3481. Pin natri-ion dùng điện phân hữu cơ mang mã UN 3551/3552, IATA đưa vào từ 2025. Theo tóm tắt IATA 2026 Battery Guidance Document, pin natri-ion dùng điện phân kiềm nước mang mã UN 2795. Phương tiện chạy pin có ba mã: UN 3556 cho lithium-ion, UN 3557 cho lithium kim loại, UN 3558 cho natri-ion. Pin đóng cùng hoặc lắp trong thiết bị đi theo UN 3481 (lithium-ion) hoặc UN 3552 (natri-ion).

Pin lithium-ion UN 3480 và pin natri-ion UN 3551 gửi riêng phải có mức sạc (SoC) không quá 30% dung lượng danh định. Loại này không được chở trên máy bay chở khách, và kiện hàng phải dán nhãn "Chỉ vận chuyển bằng tàu bay chở hàng". Pin lithium-ion đóng riêng theo PI 965 cũng chịu mức 30%. Muốn gửi ở mức sạc cao hơn, chủ hàng phải có chấp thuận của quốc gia xuất xứ và quốc gia của hãng vận chuyển (Special Provision A331).

Pin lithium-ion đóng cùng thiết bị (PI 966, Section I) giữ mức 30% từ 1/1/2026. Theo VLR, PI 966 Phần II cũng áp giới hạn này cho pin trên 2,7 Wh. Phương tiện dùng pin trên 100 Wh phải ở SoC không quá 30%, hoặc dung lượng còn lại hiển thị không quá 25%. Vượt các mức này thì phải có chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền của quốc gia.

Khai sai SoC, lô hàng có thể bị hãng bay hoặc đơn vị khai thác hàng hóa từ chối chở (offload).

Hồ sơ thử nghiệm UN 38.3 cũng bắt buộc. Nhà sản xuất hoặc nhà phân phối cần có bản tóm tắt thử nghiệm cho hầu hết cell, pin và thiết bị. Forwarder phải xác nhận lô hàng đã đạt thử nghiệm trước khi nhận booking, nhưng không tự thử pin.

IATA 2026 cấm chở bằng đường hàng không pin lithium-ion hoặc natri-ion rơi vào một trong hai trường hợp. Một là nhà sản xuất đã xác định pin có lỗi an toàn. Hai là pin bị hư hỏng, có thể gây nóng, cháy hoặc chập. Lệnh cấm cũng áp dụng với pin nằm trong thiết bị bị thu hồi vì lỗi an toàn của pin.

Lô hàng có dù chỉ một pin thuộc diện này cũng không đi được bằng đường hàng không.

**Điện tử và thiết bị chạy pin.** Nhóm này chịu tác động rộng nhất. Gửi pin, sạc dự phòng hay thiết bị chạy pin, chủ hàng đều phải khai đúng mã UN và SoC.

Với hành khách, quy định của Cục Hàng không Việt Nam có hiệu lực từ 1/7/2026: mỗi người mang tối đa hai sạc dự phòng trong hành lý xách tay. Không được sạc lại sạc dự phòng, cũng không được dùng nó để sạc thiết bị trong chuyến bay. Sạc lithium-ion 100-160 Wh cần hãng bay chấp thuận.

**Xe điện và lưu trữ năng lượng.** Theo VLR, doanh nghiệp nhóm này cần cập nhật tài liệu sản phẩm theo quy định mới. Với phương tiện dùng pin trên 100 Wh, phải canh cả mức 30% SoC lẫn ngưỡng 25% dung lượng hiển thị. Tài liệu phải ghi rõ mã UN, bản tóm tắt UN 38.3 và mức sạc khi gửi. Pin hoặc thiết bị đã bị thu hồi vì lỗi pin thì không được chở đường hàng không.

**Pin natri-ion mới.** Ngoài mã UN 3551/3552 và UN 3558 cho phương tiện, pin natri-ion theo PI 977/978 chưa bắt buộc giới hạn SoC như lithium-ion, nhưng IATA khuyến nghị không quá 30%. Theo VLR, bản IATA DGR 2027 sẽ bổ sung pin lai, tức pin chứa cả cell lithium-ion và natri-ion, đồng thời sửa quy định về natri-ion và về đóng gói mẫu thử (prototype). Bản sửa đổi lần 24 của Khuyến nghị Liên Hợp Quốc (UN Model Regulations, 2025) đã đưa pin lai vào.

• Kiểm bản tóm tắt thử nghiệm UN 38.3 của từng model pin và thiết bị trước khi đặt chỗ. Forwarder sẽ đòi hồ sơ này trước khi nhận booking.
• Ghi rõ SoC và mã UN trên chứng từ gửi hàng. Khai sai SoC có thể khiến hãng bay offload cả lô.
• Tách lô pin gửi riêng (UN 3480, UN 3551) khỏi pin đóng cùng hoặc lắp trong thiết bị (UN 3481, UN 3552) và phương tiện chạy pin (UN 3556, 3557, 3558).
• Hỏi forwarder và hãng bay trước khi đặt chỗ, nhất là với phương tiện chạy pin trên 100 Wh, pin natri-ion hoặc mẫu thử.

Homexim hỗ trợ vận chuyển hàng không cho hàng có pin, từ kiểm hồ sơ phân loại đến đặt chỗ với hãng bay. Nếu lô hàng đi kèm thủ tục thông quan, chủ hàng có thể đối chiếu thêm bộ chứng từ hải quan để hồ sơ vận chuyển và hồ sơ khai báo khớp nhau.