Thuế xuất khẩu khoáng sản từ 23/7: dòng lên 10%, dòng về 0%

Doanh nghiệp xuất khẩu khoáng sản và kim loại có một mốc cần khoanh đỏ trên lịch: ngày 23/7/2026, Nghị định 201/2026/NĐ-CP có hiệu lực, sửa trực tiếp thuế suất thuế xuất khẩu một loạt dòng hàng thuộc nhóm 25.29 và 81.06. Đáng chú ý là văn bản này đi ba hướng cùng lúc: nhiều dòng khoáng sản chịu mức 10%, fluorite hàm lượng cao được giảm nửa còn 5%, còn bismut xi măng chế biến sâu về hẳn 0%. Với chủ hàng, đây không chỉ là chuyện cộng trừ vài điểm phần trăm: mã HS được tách mới tới cấp 10 số, khai lệch một dòng là lệch luôn số thuế phải nộp.

Thay đổi tập trung vào hai nhóm hàng: khoáng sản nhóm 25.29 và bismut nhóm 81.06, với ba mức đi khác chiều nhau.

• Mức 10% áp cho potash tràng thạch và soda tràng thạch (mã 2529.10.10), khoáng fluorite có hàm lượng canxi florua không quá 97% (mã 2529.21.00), cùng loxit, nephelin và nephelin xienit (mã 2529.30.00).
• Khoáng fluorite có hàm lượng canxi florua trên 97% (mã 2529.22.00) giảm thuế xuất khẩu từ 10% xuống 5%.
• Nhóm bismut 81.06: phế liệu và mảnh vụn chịu mức cao nhất 22%, bismut xi măng dạng bột và dạng bánh hưởng mức 0%, các loại khác áp 5%.

Logic của biểu thuế mới khá rõ: hàng càng thô thuế càng cao, hàng qua tuyển luyện và chế biến sâu thuế càng thấp. Bộ Tài chính nêu mục đích điều chỉnh là khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ, mở rộng chế biến sâu và sử dụng hiệu quả tài nguyên khoáng sản, thay vì bán quặng thô ra nước ngoài.

Điểm kỹ thuật chủ hàng dễ vấp nhất nằm ở nhóm bismut. Nghị định tách nhóm 81.06 thành các mã 10 số mới cho bismut xi măng: dạng bột mã 8106.10.10.20, dạng bánh mã 8106.10.90.20, cùng hai mã 8106.90.10.20 và 8106.90.90.20 cho hàng có hàm lượng Bi từ trên 70% đến không quá 99,99% tính theo khối lượng. Cùng một nhóm hàng bismut giờ chứa cả ba mức thuế 22%, 5% và 0%, khai đúng mã 10 số là giữ lại toàn bộ phần chênh lệch đó.

Cùng một nhóm hàng bismut giờ chứa cả ba mức thuế 22%, 5% và 0%, khai đúng mã 10 số là giữ lại toàn bộ phần chênh lệch đó.

Fluorite cũng đi theo cùng logic ngưỡng hàm lượng: trên 97% canxi florua thì 5%, không quá 97% thì 10%. Nghĩa là kết quả phân tích hàm lượng của lô hàng không còn là thủ tục phụ, nó là căn cứ trực tiếp của số thuế. Lô hàng nằm sát ngưỡng mà thiếu chứng thư giám định thuyết phục sẽ rất khó bảo vệ mức thuế thấp khi hải quan kiểm tra sau thông quan.

Nhóm hưởng lợi rõ nhất là doanh nghiệp chế biến sâu. Fluorite tuyển đạt trên 97% canxi florua, nguyên liệu cho hóa chất và luyện nhôm, được giảm thuế xuất khẩu từ 10% xuống 5%: đầu tư dây chuyền tuyển để vượt ngưỡng hàm lượng giờ quy được thẳng ra tiền thuế trên từng tấn hàng. Bismut xi măng dạng bột và dạng bánh về 0% cũng là cú hích cùng hướng, trong khi phế liệu bismut giữ mức 22% để chặn dòng bán thô.

Chiều ngược lại, các dòng khoáng sản làm nguyên liệu gốm sứ và thủy tinh như potash tràng thạch, soda tràng thạch, nephelin cùng fluorite dưới ngưỡng 97% đều áp mức 10%, đợt điều chỉnh mà giới tư vấn thuế mô tả là tăng lên đến 10% với nhiều mặt hàng khoáng sản. Doanh nghiệp đang xuất các dòng này theo giá FOB sẽ thấy chi phí đội lên ngay từ tờ khai đăng ký sau ngày 23/7, và cần tính lại giá chào cho các hợp đồng giao hàng nửa cuối năm.

Còn ba ngày trước khi biểu thuế mới áp dụng, việc rà soát nên đi theo thứ tự sau.

• Rà lại mã HS toàn bộ mặt hàng khoáng sản, kim loại đang xuất, đối chiếu với danh mục sửa đổi của Nghị định 201/2026/NĐ-CP, ưu tiên nhóm 25.29 và 81.06.
• Lô fluorite và bismut: chuẩn bị sẵn kết quả phân tích, chứng thư giám định hàm lượng, vì thuế suất giờ bám theo ngưỡng hàm lượng cụ thể.
• Hợp đồng giao sau 23/7: tính lại nghĩa vụ thuế và giá chào bán; lô đang làm thủ tục cân nhắc thời điểm đăng ký tờ khai so với ngày hiệu lực.
• Đối chiếu văn bản gốc của nghị định để soát đủ danh mục, bài này chỉ điểm các dòng hàng chính.

Homexim làm khai báo hải quan cho hàng xuất khẩu, gồm cả tư vấn áp mã và chuẩn bị hồ sơ trước khi tờ khai được phân luồng. Gửi danh sách mã HS đang xuất, đội chứng từ sẽ đối chiếu với biểu thuế mới và báo trước dòng nào đổi mức từ 23/7, trước khi lô hàng ra cảng.