Ấn Độ mở cửa cho sầu riêng tươi Việt Nam, không kèm điều kiện kiểm dịch riêng

Chính phủ Ấn Độ vừa ban hành Lệnh Kiểm dịch thực vật sửa đổi lần thứ năm năm 2026, theo Thông báo số S.O. 3828(E) ngày 9/7, bổ sung Việt Nam vào danh sách quốc gia được phép xuất khẩu sầu riêng tươi (Durio zibethinus) vào thị trường này. Lệnh đăng trên Công báo Ấn Độ ngày 13/7 và có hiệu lực ngay từ ngày công bố. Điểm đáng chú ý nhất với chủ hàng: Ấn Độ không kèm yêu cầu khai báo kiểm dịch bổ sung hay điều kiện nhập khẩu riêng nào cho sầu riêng Việt Nam, khác hẳn kiểu đàm phán kéo dài nhiều năm với các nghị định thư song phương thường thấy.

Theo Bộ Công Thương, việc mở cửa này đưa sầu riêng Việt tiếp cận một thị trường hơn 1,46 tỷ dân. Ba nguồn xác nhận cùng một điểm: sức mua ban đầu sẽ tập trung ở đô thị lớn, hệ thống bán lẻ cao cấp, chuỗi cửa hàng trái cây nhập khẩu, nhà hàng khách sạn và kênh thương mại điện tử, tức đúng phân khúc chịu được giá vận chuyển đường dài của một loại trái cây tươi dễ hỏng. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết sẽ phối hợp với phía Ấn Độ để hướng dẫn doanh nghiệp triển khai và gỡ vướng phát sinh, nhưng chính cơ quan này cũng nói thẳng: doanh nghiệp phải tự nghiên cứu thị hiếu tiêu dùng, sức mua, quy cách sản phẩm, phương thức vận chuyển và hệ thống phân phối trước khi vào thị trường.

Câu "phương thức vận chuyển" nằm trong khuyến cáo chính thức không phải chi tiết thừa. Sầu riêng đi Trung Quốc từ lâu có đường bộ và đường sắt liên vận qua cửa khẩu phía Bắc, cho phép giữ độ tươi ở chi phí thấp. Ấn Độ không có lựa chọn đó: hàng phải đi biển hoặc đi bay, quãng đường xa hơn nhiều lần, và tới giờ chưa có tuyến lạnh chuyên biệt nào được thiết lập cho mặt hàng này. Đây chính là khoảng trống mà chủ hàng cần lấp trước khi tính chuyện chào giá cho khách Ấn Độ.

Nửa đầu 2026, Việt Nam là nhà cung cấp sầu riêng tươi lớn thứ hai cho Trung Quốc, đạt 846 triệu USD, chiếm 18% thị phần, trong khi Thái Lan giữ 81%.

Con số đó là lý do thị trường Ấn Độ đáng để chủ hàng theo dõi ngay cả khi quy mô ban đầu còn nhỏ. Sầu riêng Việt đang gần như đặt hết trứng vào một giỏ, và giỏ đó lại do Thái Lan chiếm phần lớn. Một thị trường mới không có yêu cầu kiểm dịch riêng, không cần đàm phán nghị định thư, là cơ hội hiếm để mở thêm lối ra mà không phải chờ thêm một vòng phê duyệt song phương như đã từng mất nhiều năm với Trung Quốc.

Với sầu riêng tươi và trái cây nhiệt đới nói chung: đây là nhóm hàng cần xử lý lạnh liên tục, thời gian vận chuyển càng dài càng đòi hỏi kiểm soát nhiệt độ chặt. Chưa có tuyến biển lạnh trực tiếp hay lịch bay hàng hóa cố định giữa hai nước cho mặt hàng này, nên chủ hàng đi tiên phong sẽ phải tự phối hợp với forwarder để dựng lộ trình, thay vì đặt chỗ theo tuyến có sẵn như đi Trung Quốc hay EU.

Với nhóm nông sản chế biến và trái cây khác đang tìm đường vào Ấn Độ, nghị định sửa đổi này còn cho thấy một tín hiệu rộng hơn: cơ quan kiểm dịch Ấn Độ đang mở với nông sản Việt Nam theo hướng ít rào cản kỹ thuật hơn dự đoán. Doanh nghiệp các ngành hàng liền kề (xoài, thanh long, chuối) nên theo dõi danh mục cập nhật của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, vì cơ chế mở cửa tương tự có thể lặp lại.

• Xác nhận với đối tác Ấn Độ quy cách đóng gói và điểm đến cụ thể (Delhi, Mumbai hay các đô thị lớn khác) trước khi chọn phương thức vận chuyển.
• So sánh chi phí và thời gian giữa đường biển (container lạnh, transit dài hơn) và đường hàng không (nhanh hơn, cước cao hơn) theo khối lượng đơn hàng thực tế, vì chưa có tuyến cố định để tham chiếu giá sẵn.
• Chuẩn bị hồ sơ kiểm dịch thực vật xuất khẩu như đi các thị trường khác, dù Ấn Độ không đòi điều kiện bổ sung, để tránh chậm trễ ở khâu nội địa.
• Với lô hàng thử nghiệm đầu tiên, ưu tiên kênh bán có sẵn khả năng xử lý hàng lạnh: siêu thị cao cấp, chuỗi trái cây nhập khẩu, thay vì chợ truyền thống chưa có hạ tầng bảo quản.

Homexim hỗ trợ chủ hàng nông sản dựng lộ trình cho thị trường mới, từ so sánh cước hàng không cho lô hàng cần tốc độ đến phương án đường biển cho khối lượng lớn hơn. Thị trường chưa có tuyến quen là đúng lúc cần một forwarder ngồi tính cùng, không phải đặt chỗ theo quán tính.