Giả mạo mã số vùng trồng sầu riêng: khởi tố Thứ trưởng

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ngày 27 và 28/7 khởi tố, bắt tạm giam 4 bị can trong vụ án liên quan hoạt động xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc, trong đó có ông Hoàng Trung, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Cáo buộc chỉ ra một đường dây cấp khống giấy kiểm nghiệm và mã số vùng trồng, đồng thời mua bán trái phép mã số vùng trồng cùng mã cơ sở đóng gói, chính là bộ hồ sơ mà mọi lô sầu riêng cần có để qua được cửa khẩu sang Trung Quốc.

Ông Hoàng Trung và ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, bị khởi tố về tội nhận hối lộ, theo Điều 354 Bộ luật Hình sự. Hai người còn lại, bà Nguyễn Thị Hà, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm dịch vùng 7, và bà Bế Thị Thu Hiền, Trạm trưởng Trạm Kiểm dịch Hữu Nghị, Lạng Sơn, bị khởi tố về tội giả mạo trong công tác, theo Điều 359 Bộ luật Hình sự. Đây đều là những vị trí trực tiếp ký duyệt hoặc kiểm soát hồ sơ kiểm dịch thực vật, khâu cuối cùng trước khi một lô sầu riêng được thông quan xuất khẩu.

Theo cáo buộc, ông Hoàng Trung và ông Nguyễn Quang Hiếu lợi dụng chức vụ để ban hành chính sách trái pháp luật, tạo ra dạng giấy phép con, rồi can thiệp, chỉ đạo cấp dưới cấp khống giấy kiểm nghiệm và mã số vùng trồng, đồng thời mua bán trái phép mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Đây là hai loại mã bắt buộc phía Trung Quốc yêu cầu để chấp nhận một lô sầu riêng nhập khẩu chính ngạch, và mỗi mã lẽ ra phải gắn với một vùng trồng cụ thể đã qua kiểm dịch thực tế, không phải một con số mua đi bán lại.

Cơ quan điều tra xác định sai phạm gây hậu quả nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người trồng và doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng chân chính, làm thất thu đặc biệt lớn cho ngân sách nhà nước, đồng thời ảnh hưởng đến uy tín và thương hiệu nông sản Việt Nam. Sầu riêng là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành rau quả Việt Nam, phần lớn đi Trung Quốc qua đúng cơ chế mã số vùng trồng vừa bị phanh phui. Một lô hàng gắn mã số hợp lệ trên giấy nhưng khai sai vùng trồng thực tế, hoặc dùng mã đã qua mua bán, đứng trước rủi ro bị từ chối ngay tại cửa khẩu hoặc trả về, bất kể chất lượng trái thực tế ra sao.

Sai phạm gây hậu quả nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người trồng và doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng chân chính, đồng thời ảnh hưởng đến uy tín và thương hiệu nông sản Việt Nam.

Vụ án chưa công bố có bao nhiêu mã số bị ảnh hưởng, nhưng chủ hàng không cần con số đó mới chủ động quản lý rủi ro được:

• Đối chiếu mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói đang dùng cho lô hàng với danh sách công bố chính thức của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, không lấy mã qua đầu mối trung gian không rõ nguồn gốc.
• Giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh vùng trồng thực tế khớp với mã số khai báo, phòng trường hợp cơ quan kiểm dịch hai bên tăng hậu kiểm sau vụ án.
• Làm việc trực tiếp với vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói đã ký hợp đồng lâu dài, tránh gom mã số qua mối trung gian không minh bạch.
• Theo dõi thông báo từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, vì mã số liên quan điều tra có thể bị tạm dừng bất kỳ lúc nào.

Homexim làm hồ sơ khai báo hải quan và kiểm dịch cho các lô nông sản đi Trung Quốc, đối chiếu mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói của khách hàng với danh sách công bố chính thức trước khi xếp hàng. Chủ hàng sầu riêng sắp xuất lô mới có thể gửi mã số hiện dùng để Homexim kiểm tra chéo trước khi vào container lạnh. Đọc thêm bản tin Hải quan thông quan nông sản trong ngày và rau quả xuất khẩu vượt tỷ USD nhờ sầu riêng để nắm đủ bức tranh ngành sầu riêng xuất khẩu.