EU siết bao bì tái chế từ 12/8, thủy sản Việt chưa sẵn sàng

Từ ngày 12/8 tới, quy định bao bì và rác thải bao bì của Liên minh châu Âu (PPWR, Regulation 2025/40) sẽ chính thức có hiệu lực trên toàn thị trường EU. Bao bì tiếp xúc trực tiếp thực phẩm không được chứa PFAS vượt 25 ppb mỗi chất hoặc 250 ppb tổng, và doanh nghiệp xuất khẩu phải có sẵn hồ sơ chứng minh tuân thủ ngay từ ngày này. Với thủy sản Việt Nam, mốc 12/8 rơi đúng lúc năng lực tái chế trong nước còn thiếu cả tiêu chuẩn lẫn phòng kiểm định.

Theo đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), chính sách áp lên tất cả bao bì thường dùng khi xuất hàng thủy sản: túi nilon, khay nhựa, hộp, thùng carton, pallet nhựa, màng bọc. Không có ngoại lệ theo quy mô lô hàng hay loại hình chế biến.

Mức tái chế bắt buộc cũng không nhẹ. EU yêu cầu chai PET và bao bì nhựa khác chứa tối thiểu 30% nhựa tái chế vào năm 2030, tiến tới 65% vào năm 2040, áp ở cấp độ food-grade, khắt khe hơn nhiều so với bao bì thông thường.

Ông Trần Đức, Trưởng phòng Đối ngoại Suntory PepsiCo Việt Nam, cho biết nhựa PET tái chế trong nước hiện có tỷ lệ tạp chất 40-70% tùy lô hàng, và doanh nghiệp Việt mới chỉ kiểm định được tỷ lệ tái chế với PE, tức túi nilon. Công tác kiểm định cho PET và các vật liệu bao bì khác chưa sẵn sàng.

Ông Nguyễn Thi, giảng viên Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, chỉ ra gốc rễ nằm ở hạ tầng thu gom: hoạt động tái chế trong nước vẫn dựa nhiều vào lực lượng thu gom phi chính thức, qua nhiều khâu trung gian khiến chất lượng nguyên liệu tái chế giảm dần trước khi tới nhà máy.

Chai PET và bao bì nhựa khác phải chứa tối thiểu 30% nhựa tái chế vào năm 2030, tiến tới 65% vào năm 2040, áp ở cấp độ food-grade.

Thủy sản chịu tác động trực tiếp và sớm nhất, vì hầu hết lô hàng xuất châu Âu đều đóng gói bằng nhựa tiếp xúc thực phẩm, đúng nhóm bị siết chặt nhất. Nhà máy chế biến tôm, cá tra, cá ngừ cần rà lại toàn bộ hệ bao bì, túi, khay, màng bọc, trước khi ký hợp đồng mới với khách EU.

Ngoài thủy sản, nông sản và thực phẩm chế biến khác xuất sang EU cũng đối mặt ràng buộc tương tự, vì quy định áp cho mọi bao bì tiếp xúc thực phẩm, không riêng ngành nào. Doanh nghiệp rau củ đông lạnh, trái cây sấy, cà phê rang xay đóng gói bán lẻ nên xếp việc rà soát bao bì vào cùng nhóm ưu tiên với thủy sản, thay vì chờ EU nhắc riêng.

• Rà soát toàn bộ bao bì đang dùng tại nhà máy: túi, khay, thùng, pallet, màng bọc, đối chiếu với ngưỡng PFAS 25 ppb mỗi chất, 250 ppb tổng.
• Hỏi rõ nhà cung cấp bao bì tỷ lệ nhựa tái chế thực tế, không chỉ tin công bố trên nhãn.
• Chuẩn bị hồ sơ chứng minh tuân thủ song song với hồ sơ xuất khẩu thông thường, vì khách EU có thể yêu cầu xuất trình bất cứ lúc nào sau 12/8.
• Theo dõi hướng dẫn tiếp theo của EU và của VASEP, vì đây là quy định mới sắp có hiệu lực, các mốc thực thi chi tiết còn có thể điều chỉnh.

Homexim cùng chủ hàng thủy sản và nông sản theo dõi những thay đổi quy định ở thị trường đích, chuẩn bị bộ hồ sơ khai báo hải quan đủ và đúng ngay từ đầu, để lô hàng đã đóng gói xong không bị giữ lại ở cảng châu Âu vì thiếu một tờ giấy.