EU sửa phạm vi EUDR: cà phê hòa tan vào, da thuộc ra

Doanh nghiệp xuất khẩu sang EU vừa nhận một thay đổi cần đọc kỹ trước khi chốt kế hoạch cuối năm. Ngày 13/7/2026, Ủy ban Châu Âu (EC) thông qua hai biện pháp hỗ trợ thực thi EUDR, quy định chống phá rừng của EU, trong đó sửa trực tiếp Phụ lục I, tức danh mục sản phẩm chịu điều chỉnh. Cà phê hòa tan được thêm vào danh mục, trong khi da thuộc, lốp xe tái chế và một loạt sản phẩm cao su được rút khỏi phạm vi quy định. Với chủ hàng Việt Nam, đây là lúc rà lại mã HS từng mặt hàng: có lô sắp phải gánh thêm hồ sơ, có lô vừa được cởi bớt.

Phụ lục I được sửa theo hai chiều, bớt và thêm. Nhóm được đưa ra khỏi phạm vi EUDR gồm:

• Da bò và da thuộc.
• Lốp xe tái chế.
• Đậu nành dùng để gieo trồng.
• Sản phẩm cao su lưu hóa, băng tải và dây đai truyền động.
• Ghế máy bay và ghế xe cơ giới.

Chiều ngược lại, ba nhóm được bổ sung vào danh mục: cà phê hòa tan, một số sản phẩm chế biến từ dầu cọ và lưỡi bò đông lạnh. Riêng cà phê hòa tan, EU đưa mã HS 2101 11 00, nhóm chiết xuất, tinh chất và cô đặc cà phê, vào Phụ lục I. Lý do EC nêu: nếu không áp EUDR với cà phê hòa tan, dòng hàng cà phê không đạt chuẩn sẽ dịch chuyển sang nhóm này, làm yếu mục tiêu chống phá rừng và suy thoái rừng của cả quy định.

Một điểm chủ hàng cần nắm: gói sửa đổi còn phải được Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU phê chuẩn trước khi chính thức có hiệu lực. Danh mục mới vì vậy là tín hiệu để chuẩn bị, chưa phải căn cứ để bỏ hẳn hồ sơ đang làm dở.

Cà phê hòa tan được thêm vào danh mục, trong khi da thuộc, lốp xe tái chế và một loạt sản phẩm cao su được rút khỏi phạm vi quy định.

Lịch áp dụng giữ nguyên: EUDR có hiệu lực từ ngày 30/12/2026 với doanh nghiệp quy mô lớn và vừa, từ ngày 30/6/2027 với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ. Các sản phẩm mới bổ sung vào danh mục, gồm cà phê hòa tan, được lùi tới ngày 30/12/2027, tức thêm một năm so với mốc chính.

Cùng ngày 13/7, EC công bố bộ tài liệu đi kèm: bản hướng dẫn thực thi chính thức bằng đủ các ngôn ngữ EU, bộ câu hỏi thường gặp, và văn bản về hệ thống thông tin khai báo, trong đó có cơ chế khai báo đơn giản hóa cho doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ. Yêu cầu lõi của EUDR không đổi: nhà sản xuất phải chứng minh sản phẩm đưa ra thị trường EU không góp phần vào nạn phá rừng và tuân thủ pháp luật của nước sản xuất.

Cà phê chịu tác động rõ nhất. Cà phê nhân và cà phê rang vốn đã nằm trong phạm vi EUDR như Homexim đã phân tích trong bài về rào xanh EU, và vẫn theo mốc 30/12/2026. Cà phê hòa tan, mảng chế biến sâu mà nhiều nhà máy Việt Nam đang đẩy mạnh, nay chính thức vào danh mục với mốc riêng 30/12/2027. Một năm đệm nghe dài, nhưng hồ sơ EUDR đứng trên cùng một chuỗi truy xuất vùng trồng với cà phê nhân, nên doanh nghiệp làm hàng hòa tan không nên chờ: vùng nguyên liệu định vị xong cho cà phê nhân thì dùng được cho cả sản phẩm hòa tan.

Chiều ngược lại là tin nhẹ gánh cho nhóm cao su chế biến và da thuộc. Sản phẩm cao su lưu hóa, băng tải, dây đai truyền động, lốp tái chế và da thuộc được rút khỏi phạm vi, đồng nghĩa các lô hàng này không còn phải kèm hồ sơ giải trình EUDR khi vào EU nếu gói sửa đổi được phê chuẩn. Lưu ý ranh giới: phần được rút là sản phẩm chế biến cụ thể nêu trong danh mục, còn cao su nguyên liệu vẫn thuộc phạm vi EUDR theo khung hiện hành. Doanh nghiệp xuất cả nguyên liệu lẫn thành phẩm phải tách hai dòng hồ sơ, không gộp chung một cách xử lý.

Việc đầu tiên là đối chiếu, vì phạm vi quyết định toàn bộ gánh nặng hồ sơ phía sau.

• Rà mã HS từng mặt hàng đang xuất sang EU theo Phụ lục I bản sửa đổi, xác định lô nào vào phạm vi, lô nào vừa được rút ra.
• Doanh nghiệp cà phê hòa tan bắt đầu dựng hồ sơ truy xuất vùng trồng ngay, tận dụng chuỗi dữ liệu sẵn có của cà phê nhân thay vì chờ sát mốc 2027.
• Doanh nghiệp da thuộc và cao su chế biến theo dõi bước phê chuẩn của Nghị viện và Hội đồng EU, duy trì hồ sơ hiện có tới khi danh mục mới có hiệu lực chính thức.
• Đọc bản hướng dẫn thực thi và bộ câu hỏi thường gặp EC vừa công bố để thống nhất cách khai với đối tác nhập khẩu phía EU.

Homexim làm khai báo hải quan và tư vấn bộ chứng từ xuất khẩu cho hàng đi EU. Gửi danh sách mã HS đang xuất, đội chứng từ sẽ đối chiếu với danh mục EUDR bản mới và chỉ rõ lô nào cần chuẩn bị hồ sơ truy xuất trước mốc 30/12/2026.