Philippines không siết nhập gạo, gạo Việt giữ 45% kim ngạch

Đến ngày 2/8, Philippines đã nhập khẩu 3,3 triệu tấn gạo trong năm nay. Chính phủ nước này xác nhận tiếp tục nhập khẩu để giữ dự trữ chiến lược tới tháng 4/2027, thay vì đóng cửa như một số thị trường từng làm khi lo được mùa trong nước. Với gạo Việt Nam, đây là tín hiệu tốt: Philippines đang chiếm 45% kim ngạch xuất khẩu gạo cả nước trong 7 tháng đầu năm.

Bộ Nông nghiệp Philippines dự báo El Niño mạnh vào cuối năm có thể khiến nước này mất khoảng 750.000 tấn lúa. Thay vì dừng nhập để bảo vệ giá nông dân trong nước như từng làm trước đây, Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines (NFA) chọn phương án kép: vừa mua 500.000 tấn lúa nội địa trong vụ mùa mưa với giá hỗ trợ 21 peso một kg lúa tươi, 25 đến 27 peso một kg lúa khô, vừa duy trì nhập khẩu để giữ dự trữ.

Ngân sách NFA cho năm 2026 tăng từ 9 tỷ lên 14 tỷ peso, lượng gạo phân phối bình ổn giá cũng tăng lên 40.000 tấn mỗi tháng, bán ở mức 20 peso một kg. Mức chi này lớn hơn hẳn năm trước, cho thấy Manila đang ưu tiên giữ nguồn cung ổn định hơn là siết nhập để bảo hộ giá lúa nội địa.

7 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 5,5 triệu tấn gạo, thu về 2,64 tỷ USD, trong đó Philippines chiếm 45% tổng kim ngạch.

Con số đó giải thích vì sao một doanh nghiệp xuất khẩu tại Đồng Tháp cho biết việc Philippines tiếp tục nhập khẩu giúp họ thuận lợi hơn khi đàm phán hợp đồng giao cuối năm: khách hàng lớn nhất không rút lui đúng lúc chuẩn bị vụ Đông Xuân. Nhưng thị phần lớn cũng đi kèm rủi ro tập trung, nửa đầu năm lượng gạo Việt xuất sang Philippines đã giảm 3,8% so với cùng kỳ, dấu hiệu cạnh tranh giá đang siết lại chứ không phải nhu cầu giảm.

Gạo trắng thường, loại 5% tấm giá 431-435 USD một tấn, là nhóm cạnh tranh giá gay gắt nhất, nên biến động tỷ giá peso hay chênh lệch vài USD một tấn cước vận chuyển cũng đủ quyết định đơn hàng rơi vào tay đối thủ. Gạo thơm 5% tấm (500-510 USD/tấn) và gạo Jasmine (550 USD/tấn) có biên lợi nhuận tốt hơn, ít nhạy cảm giá hơn khi Manila mở cửa nhập khẩu để bù sản lượng thiếu hụt.

Doanh nghiệp gạo cần theo dõi sát tiến độ NFA thu mua 500.000 tấn lúa nội địa, đây là biến số quyết định Manila còn cần nhập bổ sung bao nhiêu vào cuối năm, đúng thời điểm trùng với vụ thu hoạch Đông Xuân của Việt Nam.

• Chốt sớm hợp đồng giao cuối năm với khách Philippines, tận dụng thời điểm Manila xác nhận không siết nhập khẩu.
• Theo dõi tiến độ NFA mua 500.000 tấn lúa nội địa để ước lượng nhu cầu nhập bổ sung cuối năm.
• Với gạo trắng thường, tính kỹ chi phí vận chuyển theo tấn vì biên cạnh tranh giá đang mỏng.
• Cân nhắc đẩy mạnh gạo thơm, Jasmine cho phân khúc ít nhạy cảm giá hơn nếu năng lực nhà máy cho phép.

Homexim hỗ trợ chủ hàng gạo tính cước biển theo khối lượng hợp đồng thực tế, để phần chênh lệch giá cạnh tranh không bị cước vận chuyển ăn mất.