Thuế Mỹ 12,5% ngấm vào thủy sản, tôm chậm cá tra tăng

Xuất khẩu thủy sản tháng 7 đạt gần 1,02 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ, nâng lũy kế 7 tháng lên khoảng 6,8 tỷ USD, theo số liệu Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) công bố đầu tháng 8. Con số vẫn đẹp, nhưng tháng 7 là tháng cuối cùng chưa phản ánh đầy đủ thuế Mỹ 12,5% có hiệu lực từ 24/7, vì độ trễ giữa ngày ký hợp đồng và ngày tàu cập cảng Mỹ. VASEP cảnh báo tác động thật sẽ hiện rõ từ tháng 8 và nặng nhất vào quý 4.

Tôm, mặt hàng chiếm 41% kim ngạch thủy sản, mang về 428 triệu USD trong tháng 7, nâng lũy kế 7 tháng lên 2,78 tỷ USD. Nhưng tốc độ tăng tháng 7 chỉ còn 4,5%, chậm hẳn so với nhịp các tháng trước, dấu hiệu đầu tiên cho thấy đơn hàng tôm sang Mỹ bắt đầu dè dặt trước thuế mới.

Cá tra đi ngược chiều: tháng 7 giảm 6,1% còn 184 triệu USD, nhưng lũy kế 7 tháng vẫn tăng 8,8% lên 1,3 tỷ USD, nhờ thị trường EU đang thiếu nguồn cá thịt trắng. Cá ngừ gần như đứng yên quanh 69 triệu USD trong tháng, lũy kế 7 tháng giảm 1,4% còn 524 triệu USD, chịu thêm lớp thủ tục truy xuất nguồn gốc và quy định bảo vệ động vật biển có vú khi vào Mỹ.

Từ 24/7, thủy sản Việt Nam vào Mỹ chịu thêm thuế Điều 301 mức 12,5%, trong khi ba đối thủ trực tiếp giành thị phần tôm tại Mỹ là Ecuador, Ấn Độ và Indonesia chỉ chịu 10% (chi tiết cách chia nhóm thuế theo từng nước: xem bài Mỹ áp thuế mới từ 24/7). Chênh lệch 2,5 điểm phần trăm nghe nhỏ nhưng rơi đúng vào nhóm hàng biên lợi nhuận mỏng nhất: tôm đông lạnh trắng dạng thô, hàng phổ thông ít chế biến sâu.

Theo bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký VASEP, bước sang tháng 8 khi doanh nghiệp vào chu kỳ đàm phán hợp đồng mới, nhà nhập khẩu Mỹ sẽ tính lại giá mua và biên lợi nhuận, và việc yêu cầu nhà xuất khẩu Việt Nam chia sẻ một phần chi phí thuế sẽ trở nên phổ biến hơn.

Thủy sản Việt Nam chịu thuế Mỹ 12,5%, trong khi Ecuador, Ấn Độ và Indonesia chỉ chịu 10%.

Tôm đông lạnh và hàng thủy sản phổ thông chịu áp lực trực tiếp nhất, vì đây là nhóm cạnh tranh giá sát nút với tôm Ecuador và Ấn Độ tại cùng phân khúc siêu thị, nhà hàng bình dân Mỹ. Biên lợi nhuận vốn đã mỏng, thêm 2,5 điểm thuế so với đối thủ đủ để nhà mua chuyển đơn.

Cá tra ít rủi ro hơn trong ngắn hạn nhờ vai trò thay thế cá thịt trắng ở EU, thị trường chưa chịu áp lực thuế tương tự. Cá ngừ đối mặt bài toán khác: ngoài thuế, hàng còn phải qua thêm lớp chứng minh nguồn gốc và quy định bảo vệ động vật biển có vú, khiến chi phí tuân thủ tăng song song với thuế.

• Tính lại giá chào cho hợp đồng ký mới từ tháng 8 theo mức thuế 12,5%, không để phần chênh dồn hết vào biên lợi nhuận của mình.
• Với tôm đông lạnh trắng, hàng phổ thông: chủ động trao đổi trước với nhà mua Mỹ về việc chia sẻ chi phí thuế, thay vì chờ họ đặt vấn đề khi đàm phán.
• Rà soát hồ sơ truy xuất nguồn gốc cho cá ngừ, đặc biệt các yêu cầu liên quan bảo vệ động vật biển có vú của phía Mỹ.
• Theo dõi số liệu xuất khẩu tháng 8, tháng 9 để nhận sớm dấu hiệu đơn hàng chững lại, thay vì đợi đến báo cáo quý 4.

Homexim chạy container lạnh tuyến Mỹ cho hàng thủy sản đông lạnh, từ đặt chỗ cước biển FCL/LCL tới chứng từ đi kèm lô hàng nhạy nhiệt độ. Chủ hàng cần tính lại chi phí một tuyến cụ thể sau thuế mới có thể gửi cảng đi, cảng đến để đối chiếu.